Lutnizm

[Piotr Jankowski]

Lutnizm to religia chrześcijańska religia wywodząca się z rotriokatolicyzmu zaliczana do nurtu reformatorskiego. Jeszcze na początku 2025 roku 7% mieszkańców Hawilandu deklarowało przynależność do tego nurtu, jednak dane Hawilandzkiego Instytutu Statystycznego za marzec 2026 wskazują na spadek liczby wyznawców o około 4 p.p. Taki stan rzeczy jest spowodowany w głównej mierze przez intensywną działalność misyjną jaką prowadzą inne wspólnoty chrześcijańskie w Hawilandzie, w szczególności Hawilandzki Ruch Katolicki oraz Kościół Powszechny Pollinu.

Reformowane chrześcijaństwo pojawiło się na szerszą skalę w Hawilandzie pod koniec XVI wieku kiedy to w roku 1584 do Hovu przybył z Klindii biskup Jonathan Chandler, który uciekł z kraju, po tym gdy koronowany i popierany przez niego pretendent do tronu został obalony przez swego starszego brata. Chandler proponował wizję religii znacznie odbiegającą od lokalnych rotriokatolickich norm, jednak szybko zyskał wielu zwolenników. Postulował oparcie wiary wyłącznie na Biblii i odrzucenie wielu praktyk które uważał za sprzeczne z jej treścią, między innymi uznając eucharystię jedynie za symbol dążenia przez człowieka do doskonałości, oraz odrzucając w całości sakrament spowiedzi. Dzięki swoim umiejętnością dyplomatycznym, oraz dogłębnej znajomości teologii i Biblii Chandler zyskał poparcie lokalnego biskupa, który po pewnym czasie przystał do niego. Chandler wprowadził szeroką reformę liturgiczną wykorzystując lokalny język, zmieniając wiele gestów obrzędów oraz wprowadzając w kościołach różnorodne instrumenty muzyczne. Szczególną sławę zdobyła sprowadzona przez reformatora lutnia, która nie była wcześniej znana w Hawilandzie, a która szybko stała się ważnym symbolem nowego ruchu. Po początkowych sukcesach Chandler próbował rozszerzyć reformację na cały Hawiland, zabiegając o poparcie króla. Władca dostrzegał co prawda korzyści płynące z uniezależnienia się od Rotrii, jednak ostatecznie, pod wpływem szlachty i duchowieństwa nie zgodził się na przyjęcie doktryny lutnickiej, jednak zezwolił na dalszą działalność wyznania. W ten sposób doszło do utworzenia w Hovie istniejącego do dziś Hawilandzkiego Kościła Wierzących.

Obecnie lutnizm dzieli się zasadniczo na dwa odłamy: episkopalny - uznający sakrament kapłaństwa władzę biskupów, oraz kongregacyjny - wywodzący się z późniejszych ruchów reformacyjnych i oparty na strukturze zborów z wybieranymi przez zgromadzenie pastorami.